İnfaz Sisteminde Yeni Bir Milat

Hukuk devleti ilkesinin en temel unsurlarından biri, cezaların sadece caydırıcı olması değil, aynı zamanda adil ve uygulanabilir olmasıdır. 11. Yargı Paketi, bu dengeyi sağlamak üzere Türkiye Büyük Millet Meclisi’nden (TBMM) geçerek yürürlüğe girdi. Özellikle kamuoyunda uzun süredir beklenti oluşturan infaz düzenlemeleri, dijital suçlarla mücadele ve toplumsal huzuru bozan eylemlere karşı getirilen yeni yaptırımlar, bu paketin ana omurgasını oluşturmaktadır. Yaklaşık 50.000 mahkûmu doğrudan ilgilendiren bu düzenleme, 31 Temmuz 2023 tarihini bir milat kabul ederek geçmişe yönelik bir infaz iyileştirmesi sunarken, geleceğe yönelik suç politikalarında daha sert bir tutum sergilemektedir. İnfaz hukukunun teknik detayları içinde kaybolmamak ve dosyanızın durumunu net bir şekilde analiz etmek için Av. Abdullah Yıldız rehberliğinde hareket etmek, doğru başvuruların zamanında yapılması için kritik bir öneme sahiptir.

11. Yargı Paketi Neden Çıkarıldı? Toplumsal İhtiyaçlar ve Değişen Dinamikler

Bir kanunun neden çıktığını anlamak, o kanunun ruhunu anlamaktır. 11. Yargı Paketi, “neden şimdi?” sorusuna üç temel gerekçe ile yanıt vermektedir:

1. Yeni Nesil Suçlarla Mücadele İhtiyacı

Geleneksel suç tiplerinin yanı sıra dijital dolandırıcılık, sosyal medya üzerinden işlenen dezenformasyon ve “etki ajanlığı” gibi kavramlar hukukumuza dahil oldu. Eski kanun maddeleri, özellikle telefon hatlarının suçta kullanılması (patates hatlar) ve dijital hesapların yasa dışı devri gibi konularda yetersiz kalıyordu. Bu paket, BTK ve GSM operatörlerine yeni yükümlülükler getirerek dijital güvenliği yasal güvence altına almıştır.

2. Sokaktaki “Cezasızlık Algısının Kırılması

Halk arasında “girdi-çıktı” olarak bilinen ve kısa süreli hapis cezalarının yatarının olmaması, adalet duygusunu zedeliyordu. Trafikte yol kesen, yerleşim yerlerinde silah ateşleyen kişilerin elini kolunu sallayarak gezmesi toplumda infiale yol açıyordu. Yeni ihdas edilen maddelerle, bu suçlar “erteleme” kapsamından çıkarılmaya çalışılarak caydırıcılık artırılmıştır.

3. İnfazda Eşitsizliğin Giderilmesi (Covid-19 Mirası)

Pandemi döneminde çıkarılan izinler, sadece o tarihte cezaevinde olanları kapsamıştı. Ancak aynı tarihte suç işleyip yargılaması uzayan binlerce kişi bu haklardan mahrum kalmıştı. Bu durum, “erken yargılanan kurtuldu, geç yargılanan cezaevinde kaldı” şeklinde bir eşitsizlik yaratmıştı. Adalet Bakanlığı’nın açıklamalarında da vurgulandığı üzere, bu paket bu makası kapatmayı hedeflemektedir.

Covid-19 İnfaz Düzenlemesi

Kamuoyunda en çok tartışılan ve “Kovid İzni” olarak bilinen düzenlemenin neden tekrar ele alındığını anlamak için Adalet Bakanı Yılmaz Tunç’un açıklamalarına ve sahadaki verilere bakmak gerekir.

Neden Yeni Bir Düzenleme Yapıldı?

7456 sayılı kanunla 31 Temmuz 2023 tarihinde yapılan düzenlemede, o tarihte cezaevinde bulunan mahkumlara 5 yıllık bir denetimli serbestlik hakkı tanınmıştı. Ancak bu durum büyük bir hukuki boşluk doğurdu:

• Eşitsizlik Faktörü: Aynı tarihte, hatta aynı dosyada suç işleyen iki kişiden biri cezası kesinleştiği için tahliye olurken; davası temyizde bekleyen veya yargılaması uzayan kişi, cezası 1 Ağustos 2023’te kesinleştiği için bu haktan yararlanamadı.
• Bakanlığın Gerekçesi: Adalet Bakanı Yılmaz Tunç, yaptığı açıklamalarda bu durumun “infazda eşitlik” ilkesine aykırı olduğunu belirterek; “Suç tarihi itibarıyla benzer durumda olan hükümlüler arasındaki farklılıkları giderdik” demiştir.

Düzenlemenin İçeriği ve “3 Yıl” Kuralı

11. Yargı Paketi ile getirilen bu “ekstra” denetimli serbestlik, aslında Covid-19 dönemindeki hakların, cezası geç kesinleşenlere de teşmil edilmesidir. Ancak bu hak 5 yıl değil, toplamda 3 yıl erken tahliye imkanı olarak revize edilmiştir. Bu sayede yargılamanın hızı nedeniyle mahkumlar arasında oluşan “şans faktörü” ortadan kaldırılmıştır.

11. Yargı Paketi İle Yeni İhdas Edilen Kanun Maddeleri ve Gerekçeleri

Hukuk sistemine ilk kez giren veya cezası artırılan maddelerin temelinde “toplum vicdanı” yatmaktadır:

1. Trafikte Yol Kesme (Müstakil Suç)

• Gerekçe: Sosyal medyada sıkça görülen “gelin arabası önü kesme” veya “yol verme kavgasıyla trafiği kilitleme” eylemleri artık TCK’da müstakil bir suçtur.
• İhtiyaç: Bu eylemler sadece trafik güvenliğini değil, kişi hürriyetini de kısıtlıyordu. Artık 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası öngörülüyor.

2. Meskun Mahalde Silah Ateşleme (Cezai Artırım)

• Gerekçe: “Maganda kurşunu” nedeniyle her yıl onlarca masum insanın hayatını kaybetmesi.
• İhtiyaç: Mevcut yasada bu suçun cezası çok düşüktü ve genellikle para cezasına çevriliyordu. Yeni paketle alt sınır yükseltilerek mahkumların cezaevine girmesi hedeflenmiştir.

3. Suç Örgütlerinde Çocukların Kullanılması

• Gerekçe: Suç örgütlerinin, çocukların ceza almaması veya az alması avantajını kullanarak onları tetikçi veya kurye yapması.
• İhtiyaç: Bu paketle, çocuğu suça alet eden örgüt yöneticilerine verilecek cezalar bir kat artırılarak çocukların korunması amaçlanmıştır.

11. Yargı Paketinden Kimler Faydalanacak?

11. Yargı Paketi, ceza adaleti sisteminde “belirli şartları sağlayan” hükümlüler için bir kapı aralamaktadır. Ancak burada “faydalanma” kavramı sadece cezaevinden tahliyeyi değil, aynı zamanda denetimli serbestlik sürelerinin iyileştirilmesini ve bazı suçlarda infaz oranlarının lehe değişmesini de ifade eder.

1. 31 Temmuz 2023 Öncesi Suç İşleyenler: Paketin en büyük kitlesi bu tarihten önce suç işlemiş olanlardır. Bu tarihten önce işlenen ve terör, cinsel saldırı, kasten öldürme gibi istisnalar dışında kalan suçlarda, hükümlülere ilave 3 yıl denetimli serbestlik hakkı tanınmıştır. Yani, normal şartlarda 1 yıl denetim alması gereken bir kişi, iyi halli olması kaydıyla daha erken tahliye imkanına kavuşmaktadır.
2. Cezası Geç Kesinleşen Mağdurlar (İnfazda Eşitlik): Pandemi dönemindeki (7456 Sayılı Kanun) düzenlemeden, cezası o dönem kesinleşmediği için yararlanamayan binlerce kişi bu paketin asıl hedef kitlesidir. Adalet Bakanlığı’nın “infazda denge” politikası gereği, davası Yargıtay’da veya istinafta beklediği için hakkı yanan mahkumlar artık bu paketten faydalanabilecektir.
3. Açık Cezaevine Ayrılma Şartını Sağlayanlar: Kapalı cezaevinde olup da iyi haliyle açık cezaevine geçmeye hak kazanan hükümlüler, 11. Yargı Paketi ile birlikte doğrudan denetimli serbestliğe ayrılma şansını yakalamaktadır. Bu, özellikle aile bütünlüğünün korunması adına halk nezdinde en çok talep gören maddedir.
4. İkinci Kez Mükerrir Olanlar (Belirli Şartlarla): Normalde infaz rejimi en ağır olan “ikinci kez mükerrirler” (suçu ikinci kez tekrarlayanlar) için bu paketle birlikte belirli disiplin şartlarını yerine getirmeleri halinde sınırlı bir iyileştirme öngörülmüştür. Ancak bu grup için hesaplamalar oldukça karmaşıktır ve Av. Abdullah Yıldız gibi uzman bir hukukçunun dosya bazlı inceleme yapması elzemdir.
5. Denetimli Serbestliği İhlal Eden “İyi Halli” Hükümlüler: Daha önce denetimli serbestlikte hata yapmış ancak cezaevine döndükten sonra disiplin cezası almamış, topluma uyum sağlama eğilimi gösteren kişiler de bu paketin “rehabilitasyon” amacından yararlanarak yeniden başvuru yapabilirler.

11.Yargı Paketinden Kimler Faydalanamayacak? (Kapsam Dışı Suçlar)

Adalet Bakanlığı ve TBMM Adalet Komisyonu, toplum vicdanını derinden yaralayan ve “kamu düzenini doğrudan tehdit eden” suçları bu düzenlemenin tamamen dışında tutmuştur. Bu suçlardan hüküm giyenler için eski infaz rejimi aynen devam etmektedir.

1. Terör Suçlarından Hüküm Giyenler: 3713 Sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren hiçbir suç (örgüt üyeliği, yardım yataklık, propaganda vb.) bu paketten yararlanamaz. Bu konuda devletin “sıfır tolerans” politikası korunmuştur.
2. Cinsel Dokunulmazlığa Karşı Suçlar: Çocukların cinsel istismarı, nitelikli cinsel saldırı, reşit olmayanla cinsel ilişki ve cinsel taciz suçları paket kapsamı dışındadır. Bu suçlardan yatan mahkumlar için herhangi bir denetimli serbestlik artırımı veya tahliye kolaylığı söz konusu değildir.
3. Kasten Öldürmenin Nitelikli Halleri: Eşe, çocuğa, kardeşe, anne veya babaya karşı işlenen kasten öldürme suçları ile “kadına karşı şiddet” kapsamında işlenen cinayetler paket dışıdır. Toplumun en hassas olduğu bu noktada yasama organı herhangi bir esneme yapmamıştır.
4. Uyuşturucu İmal ve Ticareti (TCK 188): Uyuşturucu kullanma suçu farklı değerlendirilebilse de, uyuşturucu madde ticareti yapan, imal eden veya nakleden kişiler bu paketin getirdiği tahliye imkanlarından muaf tutulmuştur.
5. Devlete Karşı Suçlar ve Casusluk: Anayasal düzene karşı işlenen suçlar, devletin güvenliğine ilişkin gizli belgeleri çalma veya “etki ajanlığı” (yeni ihdas edilen madde kapsamındakiler) gibi suçlar kapsam dışıdır.
6. Deprem Bölgesinde İşlenen Nitelikli Suçlar: Özellikle 6 Şubat depremi sonrası inşaat kusurları nedeniyle ölüme sebebiyet verenler (müteahhitler, denetçiler vb.) halkın adalet beklentisi uyarınca bu paketten faydalandırılmamıştır.
7. Disiplin Cezası Kesinleşmiş Olanlar: Suç tipi ne olursa olsun, cezaevinde bulunduğu süre içinde ağır disiplin cezası alan ve bu cezası yönetim tarafından kaldırılmamış olan mahkumlar “iyi halli” sayılmadıkları için paket kapsamına girmezler.

Önemli Not: Dosyanızdaki suçun paket kapsamına girip girmediği, bazen sadece bir “sevk maddesi” veya “suç tarihi” farkıyla değişebilir. Kapsam dışı göründüğünüz bir dosyada, hukuki bir boşluk veya lehe kanun uygulaması olup olmadığını öğrenmek için Av. Abdullah Yıldız ile görüşmeniz hayati önem taşır. Yanlış bir başvuru veya süreci takip etmemek, aylarca fazladan cezaevinde kalınmasına neden olabilir.

• 11. Yargı Paketinin tam metni için TIKLAYIN – Resmi Gazete